Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2025

Programma 6 Krachtig Noordoostpolder

Op programma 6 is een voordeel behaald van € 1.116.000 ten opzichte van de gewijzigde begroting voor mutaties in de reserves. Belangrijkste verschillen tussen begroting ná wijziging en realisatie begrotingsjaar 2025 vóór bestemming: 

Taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie € 384.000 voordeel 
Binnen dit taakveld is sprake van een wisselend beeld, met zowel hogere uitgaven als meevallende baten en vrijvallende budgetten.

Binnen taakveld 6.1 is sprake van een overschrijding als gevolg van extra inzet op Jeugd. Door een toenemende complexiteit in jeugddossiers was aanvullende inzet noodzakelijk bij klantmanagers Jeugd, kwaliteitsmedewerkers en administratieve ondersteuning. Deze hogere lasten op de uitvoeringsbudgetten worden binnen het programma gecompenseerd door voordelen op uitvoeringsbudgetten in andere taakvelden. Binnen taakvelden 6.21–6.23 (Toegang & eerstelijnsvoorzieningen) is een voordeel gerealiseerd op de uitvoerings- en begeleidingskosten. Ook binnen taakvelden 6.91–6.92 (Coördinatie en beleid Wmo en Jeugd) is op de uitvoeringskosten een voordeel gerealiseerd. Gezamenlijk ontstaat hierdoor een evenwichtig financieel beeld binnen het sociaal domein.

Binnen het minderhedenbeleid is in 2025 een nadeel van € 76.000 ten opzichte van de vastgestelde begroting gerealiseerd. Deze afwijking wordt voornamelijk veroorzaakt door aanvullende kosten die samenhangen met de uitvoering van de wettelijke taakstelling voor de huisvesting van statushouders en beleidsmatige voorbereidingen. In 2025 is invulling gegeven aan de wettelijke taakstelling voor de huisvesting van statushouders. In dat kader is gewerkt aan een plan van aanpak en zijn verschillende oplossingsrichtingen verkend, waaronder de mogelijke realisatie van een doorstroomlocatie aan de Professor ter Veenstraat. Hoewel deze locatie na voorbereiding en besluitvorming door het college en de raad niet is gerealiseerd, zijn in de voorbereidende fase wel kosten gemaakt voor onderzoek en uitwerking. Daarnaast is intensief samengewerkt met betrokken organisaties en ketenpartners om de taakstelling alsnog te realiseren. Deze extra inzet heeft bijgedragen aan het behalen van de wettelijke opgave, maar heeft geleid tot hogere lasten dan oorspronkelijk begroot. Verder is in 2025 onderzoek uitgevoerd naar de toereikendheid en kwaliteit van sociale voorzieningen voor nieuwkomers. Dit onderzoek heeft inzicht gegeven in de bestaande ondersteuningsstructuur en mogelijke verbeterkansen voor duurzame integratie, maar heeft eveneens bijgedragen aan de budgetoverschrijding binnen dit onderdeel.

Binnen het onderdeel inburgering is in 2025 een voordeel van € 45.000 ten opzichte van de begroting gerealiseerd. In 2025 zijn veel statushouders begeleid in hun inburgeringstraject. Door een hogere taakstelling dan in 2024 is de instroom van inburgeringsplichtigen toegenomen. Daarnaast is geïnvesteerd in aanvullende begeleiding voor vrouwen via het project Dochters voor moeders en in de ontwikkeling van digitaal informatiemateriaal in diverse talen (Indiveo). Door een doelmatige inzet van de beschikbare middelen zijn de uitgaven per saldo lager uitgevallen dan begroot.

Voor de opvang van ontheemde Oekraïners ontvangt de gemeente normbedragen van het Rijk. In 2025 waren de normvergoedingen hoger dan de gemaakte kosten. In de decemberrapportage 2025 is reeds € 1.000.000 toegevoegd aan de reserve Beleidsplan (oormerk ‘Oekraïne’). Het resterende positieve verschil van € 675.796 wordt conform raadsbesluit eveneens toegevoegd. De totale toevoeging in 2025 bedraagt daarmee € 1.675.796.

Het voor 2025 beschikbare budget voor frictiekosten Grip op het Sociaal Domein bedroeg € 228.000. Hiervan is € 49.000 gerealiseerd; er zijn geen aanvullende frictiekosten gemaakt. Het resterende budget van € 179.000 valt vrij.

Taakveld 6.2 Wijkteams € 131.000 voordeel 
Binnen dit taakveld is een voordeel gerealiseerd als gevolg van lagere uitvoeringskosten voor de regionale samenwerking Sociaal Domein Flevoland.

Taakvelden 6.21 - 6.22 - 6.23 Toegang & eerstelijnsvoorzieningen Wmo, Jeugd en Integraal € 653.000 voordeel
Binnen deze taakvelden is een voordeel gerealiseerd op de uitvoeringskosten, dit is nader toegelicht bij taakveld 6.1.

Taakveld 6.3 Inkomensregelingen € 197.000 nadeel 
Dit taakveld omvat verschillende inkomensregelingen. Voor 2025 laat de ontwikkeling binnen de bijstandsregelingen een wisselend beeld zien. De uitkeringslasten binnen de algemene bijstand nemen toe. De regeling voor zelfstandigen blijft binnen het beschikbare kader. De aantallen liggen daarbij ongeveer op het niveau van 2024. Daarnaast nemen de uitgaven voor bijzondere bijstand en enkele minimaregelingen toe. Het gebruik van voorzieningen zoals de bijzondere bijstand, de individuele inkomenstoeslag en de Meedoenregeling is toegenomen. Dit hangt samen met de inzet van de afgelopen jaren om de toegankelijkheid van regelingen te verbeteren en het niet-gebruik te verminderen.

Daarnaast stijgen de uitgaven voor bewindvoering, mede door hogere tarieven en een toename van het aantal inwoners dat onder bewind staat. De kosten voor schuldhulpverlening zijn stabiel, maar de complexiteit van dossiers in de bijstand neemt toe. Veel inwoners hebben te maken met een combinatie van factoren, zoals beperkte arbeidsmarktkansen, financiële druk en persoonlijke problematiek. Dit vraagt om intensievere begeleidingstrajecten, wat tot uitdrukking komt in de inzet en ondersteuningsbehoefte binnen dit taakveld.

Taakveld 6.5 Arbeidsparticipatie € 219.000 nadeel  
De kosten voor uitstroom naar werk lagen in 2025 hoger dan begroot, doordat een grotere en complexere groep inwoners begeleiding nodig had. In totaal zijn 654 kandidaten ondersteund richting werk, waarvan 257 succesvol uitstroomden. Daarmee stroomde 43% van de bijstandsgroep en 52% van de kandidaten met een arbeidsbeperking uit. Het aandeel intensieve begeleidingstrajecten nam toe, waaronder de ondersteuning van 179 inwoners met een arbeidsbeperking. Een belangrijk onderdeel van deze afwijking betreft de kosten voor sociaal-medische indicaties (SMI), die binnen de re-integratie-uitgaven in de afgelopen jaren zijn toegenomen. Dit vroeg om extra inzet van accountmanagers, jobcoaches en intensieve afstemming met werkgevers, wat heeft geleid tot het nadelige resultaat binnen dit taakveld.

Taakvelden 6.711 – 6.712 Huishoudelijke hulp en begeleiding (Wmo) € 487.000 nadeel  
In 2025 is binnen de Wmo sprake van hogere uitgaven voor zowel huishoudelijke hulp als begeleiding. De vraag naar ondersteuning blijft stijgen en inwoners melden zich vaker met zwaardere en/of langdurige hulpvragen. Binnen de begeleiding neemt het gemiddelde aantal toegekende uren per cliënt toe, met name binnen de maatwerkvoorzieningen. Deze ontwikkeling houdt verband met een toename van cliënten met complexere ondersteuningsbehoeften.

Daarnaast werken stijgende tarieven binnen de zorgsector door in de totale kosten. Deze ontwikkeling sluit aan bij de landelijke trend van toenemende Wmo-vraag en oplopende zorgkosten, mede door vergrijzing en bredere maatschappelijke druk op de informele ondersteuning. De combinatie van volumestijging en intensievere ondersteuning, en daarmee hogere kosten, leidt tot het nadelige resultaat binnen deze taakvelden.

Taakvelden 6.751 - 6.752 - 6.753 Jeugdhulp ambulant € 57.000 voordeel  
In 2025 is binnen de ambulante jeugdhulp een voordeel van € 57.000 gerealiseerd ten opzichte van de aangepaste begroting. De tussentijdse ophoging van het budget was noodzakelijk, omdat de werkelijke kosten binnen de Jeugdwet aanzienlijk hoger waren dan in de primitieve begroting was voorzien. Deze hogere kosten deden zich vooral voor in zwaardere zorgvormen, zoals de jeugd-GGZ en de 24-uurszorg, waar in 2025 sprake was van hogere tarieven, complexere zorgvragen en intensievere trajecten. Binnen het ambulante segment bleef de feitelijke inzet uiteindelijk licht achter bij de bijgestelde verwachting. Dit hangt samen met normale variaties in instroom, doorlooptijden en de intensiteit van trajecten. In een openeinderegeling kunnen dergelijke schommelingen gedurende het jaar optreden, ook na een tussentijdse begrotingsaanpassing. Het gerealiseerde voordeel weerspiegelt daarmee de feitelijke inzet van de ambulante jeugdhulp in 2025.

Taakvelden 6.761 - 6.762 - 6.763 Jeugdhulp met verblijf € 402.000 voordeel
Binnen de jeugdhulp met verblijf is in 2025 een voordeel van € 402.000 ontstaan ten opzichte van de aangepaste begroting. Gedurende 2025 is het budget tussentijds verhoogd, omdat op basis van de toen beschikbare informatie rekening werd gehouden met aanzienlijke hogere kosten. Deze verwachting was gebaseerd op hogere tarieven, complexere casuïstiek en een toename van intensieve trajecten binnen de verblijfszorg. De feitelijke kostenontwikkeling is lager uitgevallen dan bij de tussentijdse bijstelling was voorzien. Dit wordt onder meer verklaard doordat de gemeente Noordoostpolder in 2025 een bedrag van € 240.342 aan jeugdhulpkosten heeft voorgeschoten voor cliënten die op dat moment op de wachtlijst stonden voor Beschermd Wonen. Deze kosten worden volledig vergoed via de regio Sociaal Domein Flevoland (SDFL). Aanvullend hierop betreft Jeugdhulp met verblijf een openeinderegeling, waarbij de uiteindelijke uitgaven sterk afhankelijk zijn van de instroom, duur en intensiteit van individuele trajecten. Het ontstane voordeel geeft aan dat de feitelijke zorgvraag in 2025 iets lager was dan waarmee bij de tussentijdse budgetverhoging rekening was gehouden, zonder dat dit gevolgen heeft gehad voor de beschikbaarheid of toegankelijkheid van passende zorg.

Taakvelden 6.791 - 6.792 PGB € 259.000 voordeel
In 2025 is binnen het PGB-taakveld een voordeel van € 259.000 gerealiseerd ten opzichte van de begroting. Dit voordeel hangt samen met een extra inzet op doelmatigheid en rechtmatigheid bij het verstrekken en beoordelen van pgb’s. Door verbeterde toetsing, scherper toezicht en het voorkomen van onrechtmatige of bovenmatige toekenningen zijn de feitelijke lasten lager uitgevallen dan geraamd. Het gerealiseerde voordeel weerspiegelt daarmee het effect van deze aangescherpte uitvoeringspraktijk, zonder dat dit ten koste is gegaan van de toegang tot passende ondersteuning.

Taakveld 6.811 Beschermd Wonen (Wmo) € 145.000 nadeel
Vanwege ontbrekende informatie vanuit de regio Sociaal Domein Flevoland, is op dit moment nog onbekend of en in welke mate een eventuele teruggave zal worden ontvangen.

Taakvelden 6.821 - 6.822 Jeugdbescherming en Jeugdreclassering € 103.000 voordeel
Binnen Jeugdbescherming en Jeugdreclassering is in 2025 een voordeel van € 103.000 ontstaan ten opzichte van de aangepaste begroting. Het aantal maatregelen bleef gedurende het jaar stabiel, terwijl enkele trajecten later startten of korter hebben geduurd dan verwacht. Hierdoor viel de feitelijke inzet lager uit dan was opgenomen in de bijgestelde raming. Alle benodigde beschermings- en reclasseringsmaatregelen zijn uitgevoerd; het voordeel weerspiegelt een lagere realisatie binnen deze openeinderegeling.

Taakvelden 6.91 - 6.92 Coördinatie en beleid Wmo en Jeugd € 216.000 voordeel
Binnen deze taakvelden is een voordeel gerealiseerd op de uitvoeringskosten, dit is nader toegelicht bij taakveld 6.1.

Overige voor- en nadelen programma 6 € 41.000 nadeel
Naast de vermelde mutaties op dit programma is sprake van overige mutaties van beperkte omvang tot een bedrag van € 41.000 nadelig.