Omschrijving risico
Het elektriciteitsnet in de Noordoostpolder is de afgelopen jaren steeds voller geraakt. De energietransitie is volop gaande; voor de woningbouw is aardgasloos de norm en de populariteit van zonnepanelen en elektrische auto’s neemt toe. Ook bedrijven zijn bezig met verdere elektrificatie van gebouwen en processen. Dit zorgt voor een grotere belasting op het elektriciteitsnet dan momenteel beschikbaar is. Netbeheerder Liander is inmiddels een project gestart om onder andere in de Noordoostpolder het elektriciteitsnet te verzwaren. Dit project wordt naar alle waarschijnlijkheid afgerond in 2028. Echter is in 2025 gebleken dat naast de verzwaring van het elektriciteitsnet ook onderstation Emmeloord moet worden verzwaard. Liander heeft hierdoor opnieuw netcongestie afgekondigd over een groot deel van noordelijk Flevoland. De verwachting is dat voor dat deel in 2031 pas weer ruimte is voor nieuwe grootverbruik aansluitingen.
Daarnaast wordt door netbeheerder TenneT gewerkt aan de verzwaring van de hoogspanningsnetten, omdat ook deze de limiet van de capaciteit hebben bereikt. In gemeente Noordoostpolder geldt dit voor grote aansluitingen die nodig zijn voor het terugleveren van energie. De benodigde verzwaring van de hoogspanningsnetten zal in de periode 2024 t/m 2031 gefaseerd worden uitgevoerd.
Oorzaak risico
Het elektriciteitsnet in de Noordoostpolder is de afgelopen jaren steeds voller geraakt. De
energietransitie is volop gaande; voor de woningbouw is aardgasloos de norm en de populariteit van
zonnepanelen en elektrische auto’s neemt toe. Dit zorgt voor een grotere belasting op het
elektriciteitsnet dan momenteel beschikbaar is.
Mogelijk gevolg
Voor nieuwe projecten die de gemeente uitvoert zijn deze beperkingen van energiecapaciteit een risico. Bijvoorbeeld voor de bouw van een zwembad, school, MFA of Zorgplein. Vooralsnog levert het aansluiten van woningbouw (klein verbruik) in de gemeente Noordoostpolder geen problemen op, maar de gewenste maatschappelijke voorzieningen in woonwijken lopen het risico niet aangesloten te kunnen worden op het elektriciteitsnet. De norm is dat deze gebouwen aardgasloos zijn. Hierbij wordt vervolgens een beroep gedaan op het elektriciteitsnetwerk. Door de beperkingen (netcongestie) vraagt dit een aanpassing van het energiesysteem, die van invloed kan zijn op de planning en doorlooptijd van het project. Ook bij de uitgifte van gronden voor bedrijfskavels bestaat het risico dat bedrijven niet over het gewenste vermogen kunnen beschikken. Dit laatste risico kan invloed hebben op de uitgifte van bedrijfskavels en daardoor van invloed zijn op de (risico-) waardering van de grondexploitaties.
Landelijk is het voornemen om te komen tot een nieuwe energiewet, waarbij gemeenten betrokken zullen worden bij de maatschappelijke afweging in welke volgorde de extra gevraagde energiecapaciteit zal worden toegewezen aan de aanvragers. Risico is aanwezig dat tegen die beslissingen zal worden geageerd met mogelijke claims. Om dit risico te beperken wordt gewerkt aan een landelijk afwegingskader voor netbeheerders en overheden.
Overige gevolgen zijn: zonnepanelen moeten worden afgeschakeld en het niet kunnen voldoen aan de norm voor gasloos bouwen voor openbare gebouwen.
Beheersmaatregel
Met betrekking tot de toegang tot het energienetwerk is de gemeente faciliterend. Actief wordt de afstemming gezocht en onderhouden met de netwerkbeheerders voor projecten die binnen de gemeente Noordoostpolder in uitvoering zijn.
Op regionaal niveau is binnen provincie Flevoland een EnergyBoard opgericht waarin bestuurders van gemeenten, waterschap en provincie periodiek de actuele situatie bespreken met de netbeheerders TenneT en Liander. Waar nodig en mogelijk worden hier besluiten genomen die nodig zijn om de voortgang van de aanpassingen aan het energienetwerk te borgen.
Onderdeel van deze regionale organisatie is onder andere de TaskForce Netcongestie waarin wordt gewerkt aan de kortetermijnoplossingen die netcongestie tegen gaan, zoals energyhubs. Vanaf 2025 werkt de gemeente Noordoostpolder samen met de gemeente Urk en Liander in het actieplan Noordelijk Flevoland aan de voortgang van de netuitbreiding in noordelijk Flevoland.
De gemeente levert eveneens proactief haar bijdrage aan de voorbereidingen voor het op middellange termijn toekomstbestendig maken van het hoogspanningsnetwerk. Dit betreft onder anderen de 380 kV verbindingen Vierverlaten-Ens en Diemen-Ens.