Omschrijving risico
Het exploiteren van grond is risicovol. Het gaat vaak om langlopende exploitaties, waarbij schattingen
worden gedaan. Bijvoorbeeld over marktontwikkelingen, ontwikkelsnelheid, kosten en opbrengsten.
Op macro-economische ontwikkelingen, zoals de conjunctuur en rentestand hebben wij als gemeente
geen invloed. Echter kunnen we deze ontwikkelingen wel signaleren en er goed op anticiperen. De
gemeente Noordoostpolder heeft voor circa € 5,3 miljoen aan verliesvoorzieningen getroffen op de in
exploitatie genomen bouwgronden (BIE’s). Daarmee zijn de financiële risico’s voor de
grondexploitaties teruggebracht naar een acceptabel niveau onder de huidige waardering van de
gronden. Verder is er binnen de Algemene Reserve Grondexploitatie (ARG) een bedrag van circa
€ 7,5 miljoen opgenomen als benodigde risicobuffer voor de BIE’s en de strategische gronden die
onder de Materiële Vaste Activa (MVA) staan en toekomstige claims.
De gemeente Noordoostpolder hanteert voor de vennootschapsbelasting een consequente gedragslijn
ten aanzien van de fiscale behandeling van (nieuwe) grondexploitaties. Deze gedragslijn is vastgesteld in
afstemming met de Belastingdienst. De gehanteerde gedragslijn is reeds verwerkt in de ingediende
aangiften. Mocht de Belastingdienst een andere gedragslijn voorschrijven dan kan dit leiden tot een
aangepast belastbaar bedrag en daarmee tot een ander – doorgaans hoger – af te dragen bedrag aan
vennootschapsbelasting.
In 2025 is er gestart met het bouwen van 191 wonen die voldoen aan de voorwaarden van het Realisatiestimulans om in aanmerking te komen voor de beschikbaar gestelde € 7.000 per woning. De middelen uit de Realisatiestimulans zijn een beloning voor de geleverde prestatie: namelijk de start van de bouw van betaalbare woningen. Het staat gemeenten vervolgens vrij om de middelen naar eigen inzicht te besteden. Gezien de opgaven die gemeenten hebben op het gebied van woningbouw is het aannemelijk dat de middelen hier ook voor worden ingezet. Er bestaat de mogelijkheid dat er landelijk meer beroep op de Regeling wordt gedaan dan dat er aan geld beschikbaar is. Dat zou betekenen dat de omvang van de toegekende subsidie lager uitvalt.
Oorzaak risico
Het gaat veelal over langlopende exploitaties, waarbij schattingen worden gedaan.
Marktontwikkelingen, economische omstandigheden en inspraak van belanghebbenden kunnen invloed
hebben op de realiteit van de inschattingen.
Mogelijk gevolg
Bij wijzigingen in marktontwikkelingen, economische omstandigheden en gevolgen van inspraak van
belanghebbenden kan het nodig zijn om de inschattingen bij te stellen, wat (belangrijke) effecten
op het resultaat kan hebben.
Beheersmaatregel
[1] Wanneer er een tekort op een grondexploitatie wordt geprognosticeerd, wordt er direct
een verliesvoorziening gevormd, ter grootte van dit volledige verlies.
[2] Er wordt een kwantitatieve risicowaardering uitgevoerd bij actieve grondexploitaties, aan de hand van een Monte Carlo-analyse. Dit gebeurt ook bij strategische gronden (MVA). In deze risicoanalyse wordt onder andere rekening gehouden met inflatie, langere looptijd van grondexploitaties, lagere grondopbrengsten, renterisico en projectspecifieke risico’s. Op deze wijze kan tijdig worden geanticipeerd op mogelijke tegenvallers, bijvoorbeeld door de snelheid van de kaveluitgifte aan te passen en investeringen uit te stellen (bijvoorbeeld woonrijp maken). Ook wordt gekeken of het programma nog voldoet aan de huidige marktvraag. Indien nodig kan hierop worden ingespeeld door de plannen tussentijds aan te passen.
[3] De grondexploitaties worden bij voorkeur klein gehouden qua omvang (meer overzichtelijk) en
er daar waar dat mogelijk is wordt een duidelijke fasering aangebracht. Hierdoor lopen de kosten en
opbrengsten per fase zoveel mogelijk in elkaars pas.
[4] De gemeente volgt een consequente gedragslijn voor de fiscale behandeling van
grondexploitaties. Inmiddels is de gemeente overgestapt naar een andere adviserende partij
met meer feeling en ervaring ten aanzien van de VPB.
Omvang risico in euro’s: € 7.540.323
Kans dat het risico plaatsvindt: Divers
Financieel effect in euro’s: € 4.370.630